Πρόγραμμα Κατάρτισης: Ισορροπία μεταξύ φροντίδας και εργασίας
Οι ευθύνες φροντίδας εξακολουθούν να αποτελούν μια σημαντική πρόκληση για εκατομμύρια γυναίκες στην Ευρώπη, αυξάνοντας τα ποσοστά του χάσματος φροντίδας μεταξύ των φύλων στην αγορά εργασίας. Αυτό σημαίνει ότι οι άτυποι/ες φροντιστές/ριες, (όσοι/ες παρέχουν αμισθί φροντίδα σε μέλη της οικογένειας ή συγγενείς που έχουν ανάγκη), οι περισσότεροι/ες είναι γυναίκες, συχνά αναγκάζονται σε προσωρινή παύση της επαγγελματικής τους σταδιοδρομίας, να επιλέγουν μερική απασχόληση ή να αποχωρούν πλήρως από το εργατικό δυναμικό. Αυτές οι πραγματικότητες συντελούν τόσο στις έμφυλες ανισότητες όσο και στις ελλείψεις σε εργατικό δυναμικό και δεξιότητες. Η αυξημένη πιθανότητα απομάκρυνσης από την αγορά εργασίας λόγω ευθυνών φροντίδας οδηγεί σε απώλεια εισοδήματος. Αυτή η μείωση αποδοχών μεταφράζεται στη συνέχεια σε χαμηλότερες συντάξεις και αυξημένες δυσκολίες στην κάλυψη των δαπανών για μακροχρόνια φροντίδα, όταν οι ίδιοι οι άτυποι/ες φροντιστές/ριες χρειάζονται φροντίδα.
Αναγνωρίζοντας αυτές τις προκλήσεις, η Ευρωπαϊκή Ένωση εισήγαγε το 2019 την Οδηγία για την Ισορροπία Εργασιακής και Ιδιωτικής Ζωής (Οδηγία (ΕΕ) 2019/1158), ενθαρρύνοντας τα κράτη μέλη να ενισχύσουν την υποστήριξη των φροντιστών/ριών μέσω μέτρων όπως η άδεια φροντιστή/ριας, οι ευέλικτες ρυθμίσεις εργασίας και η βελτίωση των πρακτικών στους χώρους εργασίας. Παρά τις προόδους αυτές, οι ανισότητες παραμένουν σημαντικές, ιδιαίτερα όσον αφορά στην άνιση κατανομή των απλήρωτων ευθυνών φροντίδας μεταξύ ανδρών και γυναικών.
Σε αυτό το πλαίσιο δημιουργήθηκε το έργο CareDivide – «Γεφυρώνοντας το έμφυλο χάσμα στην άτυπη μακροχρόνια φροντίδα» (https://caredivide.eu/), με στόχο να αντιμετωπίσει τις δομικές ανισότητες που είναι ενσωματωμένες στην άτυπη μακροχρόνια φροντίδα, ιδίως εκείνη που αφορά τη φροντίδα ηλικιωμένων μελών της οικογένειας, και οι οποίες διαιωνίζουν την έμφυλη ανισότητα στην αγορά εργασίας. Εστιάζοντας στο σημείο τομής ανάμεσα στη φροντίδα και την απασχόληση, το CareDivide επιδιώκει να προωθήσει πιο δίκαιη ένταξη των φροντιστών/ριών και να αμφισβητήσει τα πολιτισμικά και θεσμικά εμπόδια που παρακωλύουν την ισότητα των φύλων. Συγκεκριμένα, οι δραστηριότητες του έργου, οι οποίες υλοποιούνται στη Ρουμανία, την Κύπρο, την Ελλάδα, την Ισπανία και την Ιταλία, αποσκοπούν στα εξής:
- Ενίσχυση της κατανόησης του έμφυλου χάσματος στην άτυπη μακροχρόνια φροντίδα και αύξηση της διαθεσιμότητας καλών πρακτικών, εργαλείων και πόρων για την προώθηση της ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής.
- Ευαισθητοποίηση και ανάπτυξη ικανοτήτων των εργοδοτών/ριών, στελεχών και προσωπικού ανθρώπινου δυναμικού ως προς την εφαρμογή ευέλικτων συνθηκών και πρακτικών εργασίας που ενθαρρύνουν την ισότιμη ένταξη των φροντιστών/ριών στην αγορά εργασίας.
- Προώθηση της υιοθέτησης και αποτελεσματικής εφαρμογής εθνικών και ευρωπαϊκών νομικών/πολιτικών πλαισίων υπέρ της ισότητας των φύλων στην άτυπη μακροχρόνια φροντίδα και άσκηση συνηγορίας για πολιτικές μεταρρυθμίσεις.
- Αμφισβήτηση έμφυλων στερεοτύπων και παραδοσιακών αντιλήψεων προερχόμενα από την κοινωνία και τα ΜΜΕ που διαιωνίζουν το χάσμα περίθαλψης μεταξύ των φύλων.
- Ευαισθητοποίηση του κοινού του υπάρχοντος έμφυλου χάσματος στη φροντίδα, τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι φροντιστές/ριες και τις επιπτώσεις των ευθυνών φροντίδας στην ισότητα των φύλων.
Αυτοί οι στόχοι θα επιτευχθούν μέσω των εξής βασικών δραστηριοτήτων:
- Χαρτογράφηση της υφιστάμενης κατάστασης στην άτυπη μακροχρόνια φροντίδα και συλλογή πόρων, καλών πρακτικών και εργαλείων για την προώθηση της ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής-προσωπικής ζωής.
- Πρόγραμμα ανάπτυξης ικανοτήτων και ευαισθητοποίησης για 500 εργοδότες, στελέχη, επαγγελματίες ανθρώπινου δυναμικού και ειδικούς Ανθρώπινου Δυναμικού.
- Εκστρατείες συνηγορίας, ανάπτυξη προτάσεων πολιτικής και διοργάνωση πολυμερών συναντήσεων για 75 υπεύθυνους/ες χάραξης πολιτικής και λήψης αποφάσεων.
- Ενημερωτικές δράσεις για 100 επαγγελματίες των ΜΜΕ και των διαδικτυακών μέσων σχετικά με την αποφυγή έμφυλων στερεοτύπων και την προώθηση εκπροσώπησης της ποικιλομορφίας στα μέσα ενημέρωσης.
- Εκστρατείες και εκδηλώσεις διάδοσης και ευαισθητοποίησης.
Στο πλαίσιο του έργου, δημιουργήθηκε το παρόν πρόγραμμα κατάρτισης με σκοπό την ενδυνάμωση εργοδοτών/ριών, στελεχών και επαγγελματιών ανθρώπινου δυναμικού. Παρέχει καθοδήγηση σχετικά με τον σχεδιασμό και την εφαρμογή ευέλικτων συνθηκών και πρακτικών εργασίας που ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα της παροχής φροντίδας. Εξοπλίζοντας τους οργανισμούς με πρακτικά εργαλεία και τεκμηριωμένες στρατηγικές, το πρόγραμμα στοχεύει στη δημιουργία χώρων εργασίας που είναι συμπεριληπτικοί, δίκαιοι και υποστηρικτικοί για εργαζόμενους/ες με ευθύνες φροντίδας.
Ουσιαστικά, το παρόν έγγραφο λειτουργεί και ως εργαλείο υποστήριξης για εκπαιδευτές/ριες. Προσφέρει δομημένη καθοδήγηση, προτάσεις συζήτησης και πρακτικές ασκήσεις που μπορούν να αξιοποιηθούν σε εργαστήρια ή εκπαιδευτικές συναντήσεις. Με αυτόν τον τρόπο, στηρίζει τους εκπαιδευτές/ριες στη δημιουργία αποτελεσματικών μαθησιακών εμπειριών που ενισχύουν την ευαισθητοποίηση, βελτιώνουν τις εργασιακές πρακτικές και προωθούν την έμφυλη ισότητα στη φροντίδα.
Πέρα από την άμεση εφαρμογή του, το πρόγραμμα κατάρτισης λειτουργεί ως ευρύτερη πηγή για την προώθηση της ισότητας των φύλων και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας στην αγορά εργασίας. Προσφέρει γνώσεις σχετικά με τον αντίκτυπο της άτυπης φροντίδας στην απασχόληση, την υγεία και τη χρηματική σταθερότητα, ενώ ταυτόχρονα αναδεικνύει τρόπους μέσω των οποίων οι οργανισμοί μπορούν να προσαρμόσουν τις πολιτικές και τις πρακτικές τους. Με αυτόν τον τρόπο, συμβάλλει σταδιακά στην αντιμετώπιση του έμφυλου χάσματος στη μακροχρόνια φροντίδα και στην προώθηση εργασιακών πρακτικών που είναι συμπεριληπτικές και προσαρμοσμένες στις πραγματικές ανάγκες των φροντιστών/ριών.