Δραστηριότητα 1: Μια Μέρα στα Δικά τους Παπούτσια – Χαρτογράφηση Ενσυναίσθησης μέσω Παιχνιδιού Ρόλων
Στόχος:
- Να ενισχυθεί η ενσυναίσθηση και η κατανόηση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι άτυποι/ες φροντιστές/ριες στον χώρο εργασίας.
Υλικά /Πηγές
- Εκτυπωμένες φανταστικές κάρτες ρόλων (μία ανά ομάδα ή ανά άτομο, εάν δεν μπορούν να σχηματιστούν ομάδες)
- Εκτυπωμένο πρότυπο χάρτη ενσυναίσθησης (A3 για ομαδική εργασία ή A4 για ατομική)
- Στυλό, μαρκαδόροι, αυτοκόλλητες σημειώσεις τύπου sticky notes
- Σημειώσεις/υποδείγματα απαντήσεων του/ης εκπαιδευτή/ριας
- Υλικό: Μέθοδος “χάρτης ενσυναίσθησης” https://www.nngroup.com/articles/empathy-mapping/
Βήματα
| Βήμα 1 | Ο/Η εκπαιδευτής/ρια παρουσιάζει τη δραστηριότητα, εξηγεί τον σκοπό και τον τρόπο λειτουργίας του χάρτη ενσυναίσθησης. |
| Βήμα 2 | Τα άτομα χωρίζονται σε μικρές ομάδες (3–5 ατόμων). Κάθε ομάδα λαμβάνει μία κάρτα ρόλου. |
| Βήμα 3 | Οι ομάδες συμπληρώνουν τον χάρτη ενσυναίσθησης για τον χαρακτήρα τους, απαντώντας στις ερωτήσεις των τεσσάρων τεταρτημόριων: Τι σκέφτεται και αισθάνεται το άτομο;Τι βλέπει στο περιβάλλον του;Τι λέει και κάνει στην εργασία;Τι ακούει από συναδέλφους, προϊσταμένους/ες, μέλη οικογένειας; |
| Βήμα 4 | Οι ομάδες εντοπίζουν τα κενά υποστήριξης στο χώρο εργασίας και προτείνουν μία βελτίωση. |
| Βήμα 5 | Κάθε ομάδα παρουσιάζει τον χάρτη ενσυναίσθησης και τη σύστασή της. |
Οδηγίες για Εκπαιδευτές/ριες
- Εκτυπώστε μία κάρτα ανά ομάδα ή ανά συμμετέχοντα (σε περιπτώσεις όπου δεν είναι δυνατή η ομαδική εργασία).
- Μπορείτε να προσαρμόσετε τα δημογραφικά στοιχεία ώστε να αντανακλούν το προφίλ του δικού σας κοινού.
- Ενθαρρύνετε τα άτομα να σκεφτούν τόσο τις επαγγελματικές όσο και τις προσωπικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει κάθε χαρακτήρας.
Κάρτες ρόλων
| ΜΑΡΙΑ | |
| Ηλικία | 40 |
| Επάγγελμα | Στέλεχος Ανθρώπινου Δυναμικού σε μεσαία εταιρεία, πλήρης απασχόληση |
| Καθήκοντα φροντίδας | Παρέχει καθημερινή φροντίδα στον πατέρα της (72 ετών) με Alzheimer. Περίπου 25 ώρες φροντίδας την εβδομάδα (πρωί και βράδυ). |
| Προκλήσεις στον χώρο εργασίας | Ζητά συχνά ευέλικτο ωράριο, δυσκολεύεται να παρακολουθήσει απογευματινές συναντήσεις, οι συνάδελφοι μερικές φορές την αντιλαμβάνονται ως λιγότερο αξιόπιστη. |
| Προσωπικοί στόχοι | Θέλει να εξελιχθεί στην καριέρα της στο τμήμα Ανθρώπινου Δυναμικού. |
| ΧΟΥΑΝ | |
| Ηλικία | 35 |
| Επάγγελμα | IT, πλήρης απασχόληση |
| Καθήκοντα φροντίδας | Παρέχει φροντίδα τα απογεύματα και τα Σαββατοκύριακα στον μικρότερο αδελφό του (22 ετών) με σοβαρή κινητική αναπηρία |
| Προκλήσεις στον χώρο εργασίας | Υψηλή απουσία κατά τη διάρκεια ιατρικών εξετάσεων, αδυνατεί να δεσμευτεί για υπερωρίες, λαμβάνει κάποιες φορές αρνητική αξιολόγηση από τον προϊστάμενο. |
| Προσωπικοί στόχοι | Θέλει να διατηρήσει σταθερή εργασία και να αποφύγει την εξουθένωση. |
| ΡΕΜΠΕΚΑ | |
| Ηλικία | 50 |
| Επάγγελμα | Καθηγήτρια σε λύκειο |
| Καθήκοντα φροντίδας | Παρέχει καθημερινή φροντίδα στον σύζυγό της, ο οποίος έχει κινητικές δυσκολίες μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο. Είναι επίσης υπεύθυνη για τις οικιακές εργασίες |
| Προκλήσεις στον χώρο εργασίας | Χρειάζεται συχνή βραχυπρόθεσμη άδεια, η συναισθηματική πίεση μερικές φορές επηρεάζει τη συγκέντρωσή της και την απόδοσή της στη διδασκαλία. |
| Προσωπικοί στόχοι | Θέλει να διδάξει μέχρι τη συνταξιοδότηση. |
| ΦΡΑΝΤΣΕΣΚΑ | |
| Ηλικία | 28 |
| Επάγγελμα | Βοηθός υλοποίησης προγραμμάτων |
| Καθήκοντα φροντίδας | Μοιράζεται τις φροντιστικές ευθύνες της γιαγιάς της (83 ετών) με τη μητέρα της. Τη βοηθά με ψώνια, γεύματα, ιατρικές επισκέψεις. |
| Προκλήσεις στον χώρο εργασίας | Ο εργοδότης δεν γνωρίζει τον φροντιστικό της ρόλο· η Φραντσέσκα αισθάνεται άγχος όταν σκέφτεται να ζητήσει ευελιξία. |
| Προσωπικοί στόχοι | Θέλει να αναπτύξει μια σταθερή καριέρα και να διατηρήσει την ισορροπία επαγγελματικής-προσωπικής ζωής. |
| ANΝΑ | |
| Ηλικία | 32 |
| Επάγγελμα | Βοηθός Υπεύθυνη Έργου σε ιδιωτική εταιρεία |
| Καθήκοντα φροντίδας | Παρέχει καθημερινή φροντίδα στον γιο της (7 ετών), ο οποίος βρίσκεται στο φάσμα του αυτισμού. |
| Προκλήσεις στον χώρο εργασίας | Χρειάζεται ευέλικτο ωράριο για να διαχειριστεί το θεραπευτικό πρόγραμμα του παιδιού της, αντιμετωπίζει περιστασιακές απουσίες λόγω επειγόντων περιστατικών και βιώνει άγχος προσπαθώντας να ισορροπήσει προθεσμίες στη δουλειά και φροντιστικές υποχρεώσεις. |
| Προσωπικοί στόχοι | Θέλει να εξελιχθεί εντός της εταιρείας. |
Πρότυπο Χάρτη Ενσυναίσθησης
(με καθοδηγητικές ερωτήσεις σε κάθε τεταρτημόριο, το οποίο δίνεται σε έντυπη μορφή A3 για ομαδική εργασία ή A4 για ατομική χρήση)
| Σκέφτεται / Νιώθει | Βλέπει |
| Τι σκέφτεται το άτομο για την κατάστασή του; Τι συναισθήματα βιώνει πιο συχνά; | Τι βλέπει το άτομο στο περιβάλλον του; Ποιες προκλήσεις και ποιες ευκαιρίες αντιλαμβάνεται; |
| [Χώρος για σημειώσεις] | [Χώρος για σημειώσεις] |
| Λέει/Κάνει | Ακούει |
| Τι λέει το άτομο στον χώρο εργασίας; Πώς ενεργεί προκειμένου να διαχειριστεί τόσο την εργασία όσο και τις φροντιστικές ευθύνες; | Τι ακούει το άτομο από συναδέλφους, προϊσταμένου/ες ή μέλη της οικογένειας; Ποιες είναι οι προσδοκίες των άλλων από αυτό το άτομο; |
| [Χώρος για σημειώσεις] | [Χώρος για σημειώσεις] |
| Εντοπισμένα Κενά Υποστήριξης: | |
| Προτεινόμενη Βελτίωση: | |
Σημειώσεις Εκπαιδευτή/ριας / Ενδεικτικές Λύσεις
(Αυτές οι σημειώσεις προορίζονται αποκλειστικά για τον/ην εκπαιδευτή/ρια και δεν πρέπει να κοινοποιούνται στα άτομα που συμμετέχουν κατά τη διάρκεια της άσκησης).
Οι σημειώσεις παρέχουν παραδείγματα πιθανών καταχωρίσεων στους χάρτες ενσυναίσθησης, καθώς και συνηθισμένα κενά υποστήριξης ή προτεινόμενες βελτιώσεις.
Χρησιμοποιήστε τις ως σημείο αναφοράς για να καθοδηγήσετε τη συζήτηση, να τονίσετε τυχόν σημεία που παραλείφθηκαν και να συνδέσετε τις ιδέες των ατόμων με κοινά μοτίβα.
Μοντέλο Λύσης – Κάρτα ρόλων 1 (Μαρία, Ανθρώπινο Δυναμικό, φροντίζει τον πατέρα της με Alzheimer)
Παράδειγμα χάρτη ενσυναίσθησης
| Σκέφτεται/ Νιώθει Θέλω να αποδίδω καλά στη δουλειά, αλλά είμαι συνεχώς κουρασμένη. Νιώθω ενοχές που δεν είμαι πλήρως παρούσα ούτε στη δουλειά ούτε με τον πατέρα μου. | Βλέπει Βλέπω τους συναδέλφους μου να μένουν ως αργά· οι συναντήσεις προγραμματίζονται σε δύσκολες ώρες. Η εταιρεία δεν έχει πολιτικές για φροντιστές/ριες. |
| Λέει/ Κάνει Συνεχίζω να λέω ότι είμαι καλά. Συχνά ζητώ να φύγω νωρίτερα. Αποφεύγω να συμμετέχω σε επιπλέον έργα. | Ακούει Η Μαρία δεν είναι τόσο αξιόπιστη όσο πριν. -από συναδέλφους. Η οικογένεια έρχεται πάντα πρώτη. -από συγγενείς. |
| Εντοπισμένο Κενό Υποστήριξης: έλλειψη επίσημων πολιτικών ευελιξίας. | |
| Προτεινόμενη Βελτίωση: εισαγωγή επίσημων πολιτικών για φροντιστές/ριες και συνεδρίες ευαισθητοποίησης ώστε να κανονικοποιηθεί ο φροντιστικός ρόλος στον χώρο εργασίας. | |
Πρότυπο Χάρτη Ενσυναίσθησης
| Σκέφτεται/ Νιώθει Οι ανάγκες του γιου μου έρχονται πάντα πρώτες. Νιώθει στρες, κούραση και ανησυχία μήπως θεωρηθεί λιγότερο αφοσιωμένη στη δουλειά. | Βλέπει Μακρά προγράμματα θεραπειών, αυστηρές προθεσμίες έργων. Άλλοι εργαζόμενοι χωρίς φροντιστικές ευθύνες προοδεύουν πιο γρήγορα. |
| Λέει/ Κάνει Ζητά άδεια για έκτακτες ανάγκες· μερικές φορές χάνει προθεσμίες. Μοιράζεται την κατάστασή της μόνο με κοντινούς συναδέλφους. | Ακούει Ενθάρρυνση από φίλους και κοντινούς συναδέλφους. Εκνευρισμό από τον/ην προϊστάμενό/η της για χαμένες προθεσμίες ή έλλειψη συγκέντρωσης. Συμβουλές από γονείς σε παρόμοιες καταστάσεις |
| Εντοπισμένο Κενό Υποστήριξης: έλλειψη ρυθμίσεων για άδειες έκτακτης ανάγκης ή ευέλικτων μοντέλων εργασίας για φροντιστές/ριες. | |
| Προτεινόμενη Βελτίωση: παροχή αμειβόμενης άδειας έκτακτης ανάγκης και εισαγωγή ευέλικτων μοντέλων εργασίας για εργαζόμενους/ες με φροντιστικές ευθύνες. | |
Δραστηριότητα 2: Αξιολόγηση Χώρου Εργασίας – Φιλικός προς Φροντιστές/ιες ή Όχι;
Στόχος
Να αξιολογηθεί κατά πόσο ένας χώρος εργασίας υποστηρίζει εργαζόμενους/ες με φροντιστικές ευθύνες, εντοπίζοντας τα δυνατά σημεία, τις αδυναμίες και προτείνοντας λύσεις για βελτίωση.
Υλικά/Πηγές
- Εκτυπωμένη λίστα ελέγχου (Φιλικό προς τους Φροντιστές/ριες Περιβάλλον Εργασίας)
- Στυλό, μαρκαδόροι, αυτοκόλλητες σημειώσεις, flipchart
- Φανταστικό προφίλ εταιρείας (προαιρετικό, π.χ. Εταιρεία W, παρέχεται από τον/ην εκπαιδευτή/ρια)
Βήματα
| Βήμα 1 | Ο/Η εκπαιδευτής/ρια παρουσιάζει την έννοια ενός χώρου εργασίας φιλικού προς φροντιστές/ριες και μοιράζει την εκτυπωμένη λίστα ελέγχου. |
| Βήμα 2 | Τα άτομα εργάζονται σε ζευγάρια ή μικρές ομάδες για να συμπληρώσουν τη λίστα ελέγχου. Μπορούν να αναλύσουν: τον δικό τους χώρο εργασίας, ήένα φανταστικό εταιρικό προφίλ που παρέχει ο/η εκπαιδευτής/ρια(π.χ. εταιρεία W με 200 εργαζομένους, ευέλικτο ωράριο αλλά χωρίς άδεια φροντιστών/ριών, υποστηρικτικούς/ες προϊσταμένους/ες αλλά χωρίς επίσημες πολιτικές). |
| Βήμα 3 | Σε ζευγάρια ή μικρές ομάδες, οι συμμετέχοντες συμπληρώνουν τη λίστα ελέγχου. Εξετάζουν κάθε πρακτική και σημειώνουν εάν είναι: παρούσα, απούσα ή αν χρειάζεται Βελτίωση Από τα σημεία που σημειώθηκαν ως Παρόντα, οι ομάδες επιλέγουν δύο που θεωρούν δυνατά στοιχεία του χώρου εργασίας (π.χ. ευέλικτο ωράριο, υποστηρικτικοί/ες προϊστάμενοι/ες).Από τα σημεία που σημειώθηκαν ως Απόντα ή Χρειάζονται Βελτίωση, επιλέγουν δύο ζητήματα που αποτελούν προτεραιότητα για αλλαγή.Οι ομάδες γράφουν τα 2 δυνατά σημεία και τα 2 αδύναμα σημεία / τομείς για βελτίωση σε flipchart ή σε worksheet που παρέχεται από τον/ην εκπαιδευτή/ρια. |
| Βήμα4 | Κάθε ομάδα παρουσιάζει τα αποτελέσματα στην ολομέλεια. |
Λίστα Ελέγχου Χώρου Εργασίας- Φιλική προς Φροντιστές
| Πρακτική | Παρούσα | Απούσα | Χρειάζεται βελτίωση |
| Ευέλικτο ωράριο εργασίας (ώρες έναρξης/λήξης, επιλογές μερικής απασχόλησης) | |||
| Τηλεργασία ή υβριδικές ρυθμίσεις | |||
| Αμειβόμενη άδεια φροντιστή/ιας | |||
| Μη αμειβόμενη άδεια έκτακτης ανάγκης | |||
| Αναγνώριση φροντιστών/ριών στις πολιτικές Ανθρώπινου Δυναμικού | |||
| Ένταξη φροντιστών/ριών στις στρατηγικές διαφορετικότητας & ένταξης (αναγνώριση φροντιστών/ριών ως ξεχωριστής ομάδας) | |||
| Εμπιστευτική συζήτηση με προϊστάμενο/η σχετικά με τις φροντιστικές ευθύνες | |||
| Ευκαιρίες κατάρτισης για φροντιστές/ριες | |||
| Πρόγραμμα υποστήριξης εργαζομένων (συμβουλευτική, ομάδες υποστήριξης) | |||
| Δίκτυα ομότιμης υποστήριξης φροντιστών/ριών εντός του οργανισμού | |||
| Καμπάνιες ευαισθητοποίησης για θέματα φροντιστών/ριών στον χώρο εργασίας | |||
| Οικονομική υποστήριξη ή επιδόματα (κουπόνια, επιδοτήσεις για υπηρεσίες φροντίδας) | |||
| Τακτική υποστήριξη εργαζομένων για ισορροπία επαγγελματικής–προσωπικής ζωής |
Φανταστικό Προφίλ Εταιρείας: Εταιρεία W
| Κλάδος & Μέγεθος | Μεσαίου μεγέθους βιομηχανική εταιρεία με 200 εργαζόμενους |
| Μοντέλα εργασίας | Η εταιρεία παρέχει κάποια ευελιξία για το διοικητικό προσωπικό, αλλά οι εργαζόμενοι/ες στην παραγωγή ακολουθούν σταθερές βάρδιες |
| Εξ αποστάσεως | Δυνατή μόνο για διοικητικές θέσεις |
| Άδεια φροντιστή/ριας | Καμία – οι εργαζόμενοι/ες βασίζονται σε κανονική άδεια ή άδεια άνευ αποδοχών όταν αντιμετωπίζουν φροντιστικές ευθύνες |
| Πολιτικές Ανθρώπινου Δυναμικού | Δεν αναγνωρίζουν ρητά τους φροντιστές/ριες |
| Προγράμματα υποστήριξης | Η εταιρεία δεν παρέχει κατάρτιση, δίκτυα ομότιμων ή προγράμματα υποστήριξης εργαζομένων |
| Υποστήριξη προϊσταμένων | Οι προϊστάμενοι/ες είναι γενικά υποστηρικτικοί/ες, αλλά η ευελιξία εξαρτάται από την καλή θέληση του καθενός/μιας, όχι από σαφείς οργανωσιακές πολιτικές. |
Λίστα Ελέγχου Χώρου Εργασίας- Φιλική προς Φροντιστές
| Πρακτική | Παρούσα | Απούσα | Χρειάζεται βελτίωση |
| Ευέλικτο ωράριο εργασίας (ώρες έναρξης/λήξης, επιλογές μερικής απασχόλησης) | |||
| Τηλεργασία ή υβριδικές ρυθμίσεις | |||
| Αμειβόμενη άδεια φροντιστή/ιας | |||
| Μη αμειβόμενη άδεια έκτακτης ανάγκης | |||
| Αναγνώριση φροντιστών/ριών στις πολιτικές Ανθρώπινου Δυναμικού | |||
| Ένταξη φροντιστών/ριών στις στρατηγικές διαφορετικότητας & ένταξης (αναγνώριση φροντιστών/ριών ως ξεχωριστής ομάδας) | |||
| Εμπιστευτική συζήτηση με προϊστάμενο/η σχετικά με τις φροντιστικές ευθύνες | |||
| Ευκαιρίες κατάρτισης για φροντιστές/ριες | |||
| Πρόγραμμα υποστήριξης εργαζομένων (συμβουλευτική, ομάδες υποστήριξης) | |||
| Δίκτυα ομότιμης υποστήριξης φροντιστών/ριών εντός του οργανισμού | |||
| Καμπάνιες ευαισθητοποίησης για θέματα φροντιστών/ριών στον χώρο εργασίας | |||
| Οικονομική υποστήριξη ή επιδόματα (κουπόνια, επιδοτήσεις για υπηρεσίες φροντίδας) | |||
| Τακτική υποστήριξη εργαζομένων για ισορροπία επαγγελματικής–προσωπικής ζωής |